“Ög” sesinin izinde: Anneler Günü

Blog · 10 Mayıs 2026 · Umut Gülaçtı

Güncellendi: 05 Eylül 2026

“Ög” İki harf. Bir nefes kadar kısa… bir ömür kadar uzun. Bin yıl önce, atalarımız anneye böyle seslenirdi. Ög. … Bin üç

“Ög”
İki harf.
Bir nefes kadar kısa… bir ömür kadar uzun.
Bin yıl önce, atalarımız anneye böyle seslenirdi.
Ög.
…
Bin üç yüz yıl önce, Orhun’un bozkırında bir taş var. Üzerinde en eski Türkçe cümlelerden biri yazılı:
“Ögüm İlbilge Hatun.”
Yani “Annem İlbilge Hatun.”
O zamanlar anneye “ög” denirdi.
…
Eski Türkçede “ög” sadece anne demek değildi.
“Ög” aynı zamanda akıl demekti.
Bilgi demekti.
Düşünce demekti.
Bu yüzden bugün hâlâ “öğretmen” diyoruz.
Bu yüzden hâlâ “öğüt” alıyoruz.
Bu yüzden hâlâ “öğreniyoruz.”
Hepsinin kökünde aynı ses var: ög.

…
Atalarımız, anneyi anlatmak için ayrı bir kelime, aklı anlatmak için ayrı bir kelime aramamış. İkisine de aynı sesi vermişler.
Çünkü biliyorlarmış.
İlk öğretmen annedir.
İlk akıl, annenin aklıdır.
İlk bilgi… annenin nefesinden süzülen bilgidir.
Daha gözünü açmadan önce, daha sesini duyurmadan önce, sen onun yüreğinde öğrenmeye başlamışsın bile.
…
Annesini kaybedene bugün hâlâ “öksüz” deriz.
Yani “ög’süz.”
Annesiz.
Bin yıl geçmiş. Diller değişmiş, alfabeler değişmiş, şehirler kurulup yıkılmış.
Ama o acı, o tek kelimenin içinde, hiç eskimeden durmuş.
…
Zaman aktı.
“Ög” gitti, yerine “ana” geldi.
“Ana” gitti, yerine “anne” geldi.
Sesler değişti. Harfler değişti. Yüzyıllar değişti.
Ama değişmeyen tek bir şey vardı.
Bir çocuğun, korktuğunda fısıldadığı o ilk kelime…
Düştüğünde uzandığı o ilk el…
Gece karanlığında, gözlerini kapattığında hâlâ gördüğü o ilk yüz…
…
Bugün ona ne dersen de.
İster “anne” de.
İster “ana”.
İster bin yıl önceki gibi, “ög”…
O, hep aynı.
Aklının da, kalbinin de tek kökü.
…
Anne…
İyi ki varsın.
Anneler günün kutlu olsun.